PostgreSQL Kurulum ve Performans Optimizasyonu Rehberi

PostgreSQL, açık kaynak kodlu, güçlü ve güvenilir bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir. Bu rehberde kurulum ve optimizasyonu öğreneceksiniz.

PostgreSQL vs MySQL

Kurulum

# Ubuntu/Debian
sudo apt update
sudo apt install postgresql postgresql-contrib

# CentOS/RHEL
sudo dnf install postgresql-server postgresql-contrib
sudo postgresql-setup --initdb

# Servisi başlat
sudo systemctl enable postgresql
sudo systemctl start postgresql

İlk Yapılandırma

# postgres kullanıcısına geç
sudo -u postgres psql

# Şifre belirleme
ALTER USER postgres PASSWORD 'guclu_sifre';

# Yeni veritabanı oluşturma
CREATE DATABASE myapp;

# Yeni kullanıcı oluşturma
CREATE USER myapp_user WITH ENCRYPTED PASSWORD 'sifre123';

# Yetki verme
GRANT ALL PRIVILEGES ON DATABASE myapp TO myapp_user;

# Çıkış
\q

pg_hba.conf Yapılandırması

Bağlantı izinleri /etc/postgresql/XX/main/pg_hba.conf dosyasında:

# TYPE  DATABASE        USER            ADDRESS                 METHOD

# Local connections
local   all             postgres                                peer
local   all             all                                     md5

# IPv4 local connections
host    all             all             127.0.0.1/32            md5
host    all             all             192.168.1.0/24          md5

# IPv6 local connections
host    all             all             ::1/128                 md5

postgresql.conf Optimizasyonu

# /etc/postgresql/XX/main/postgresql.conf

# Bağlantı Ayarları
listen_addresses = '*'
port = 5432
max_connections = 200

# Bellek Ayarları (16GB RAM için)
shared_buffers = 4GB                    # RAM'in %25'i
effective_cache_size = 12GB             # RAM'in %75'i
work_mem = 64MB                         # Sorgu başına
maintenance_work_mem = 512MB            # Bakım işlemleri

# Write-Ahead Log
wal_buffers = 64MB
checkpoint_completion_target = 0.9
max_wal_size = 2GB

# Query Planner
random_page_cost = 1.1                  # SSD için
effective_io_concurrency = 200          # SSD için

# Logging
log_destination = 'stderr'
logging_collector = on
log_directory = 'log'
log_filename = 'postgresql-%Y-%m-%d.log'
log_min_duration_statement = 1000       # 1 saniyeden uzun sorgular

Temel psql Komutları

# Veritabanına bağlan
psql -h localhost -U myapp_user -d myapp

# Veritabanları listele
\l

# Tablolar listele
\dt

# Tablo yapısı
\d table_name

# Sorgu çalıştır
SELECT * FROM users LIMIT 10;

# Sorgu planı
EXPLAIN ANALYZE SELECT * FROM users WHERE id = 1;

# Çıkış
\q

Index Optimizasyonu

-- B-tree index (varsayılan)
CREATE INDEX idx_users_email ON users(email);

-- Unique index
CREATE UNIQUE INDEX idx_users_username ON users(username);

-- Partial index
CREATE INDEX idx_active_users ON users(email) WHERE status = 'active';

-- Composite index
CREATE INDEX idx_orders_user_date ON orders(user_id, created_at DESC);

-- GIN index (JSONB için)
CREATE INDEX idx_data_gin ON documents USING GIN(data);

-- Kullanılmayan indexleri bul
SELECT schemaname, tablename, indexname, idx_scan
FROM pg_stat_user_indexes
WHERE idx_scan = 0;

Yedekleme ve Geri Yükleme

# Tek veritabanı yedekleme
pg_dump -h localhost -U postgres myapp > myapp_backup.sql

# Sıkıştırılmış yedek
pg_dump -h localhost -U postgres -Fc myapp > myapp_backup.dump

# Tüm veritabanlarını yedekle
pg_dumpall -h localhost -U postgres > all_databases.sql

# Geri yükleme (SQL)
psql -h localhost -U postgres myapp < myapp_backup.sql

# Geri yükleme (Custom format)
pg_restore -h localhost -U postgres -d myapp myapp_backup.dump

Vacuum ve Bakım

-- Manual VACUUM
VACUUM VERBOSE users;

-- VACUUM FULL (tablo kilitleme gerektirir)
VACUUM FULL users;

-- ANALYZE (istatistik güncelleme)
ANALYZE users;

-- REINDEX
REINDEX TABLE users;

-- Autovacuum durumu
SELECT schemaname, relname, last_vacuum, last_autovacuum
FROM pg_stat_user_tables;

Sonuç

PostgreSQL, kurumsal düzeyde güvenilirlik ve performans sunar. Doğru yapılandırma ve düzenli bakım ile mükemmel veritabanı performansı elde edebilirsiniz.